रस्तापूर येथील गायकवाड यांची यशस्वी सुगंधी जिरेनियम शेती

रस्तापूर येथील गायकवाड यांची यशस्वी सुगंधी जिरेनियम शेती

सुखदेव फुलारी

नेवासा / Newasa - तालुक्यातील रस्तापूर येथील सामाजिक कार्यकर्ते व शेतकरी अशोकराव गायकवाड यांनी पारंपरिक शेतीला फाटा देत एक एकर क्षेत्रात सुगंधी जिरेनियम वनस्पतीची लागवड केली आहे.

राज्यातील शेतकरी पारंपारिक शेतीपेक्षा वेगळा मार्ग स्वीकारताना दिसत आहेत. नगर जिल्ह्यातील नेवासा तालुक्यातील रस्तापूर येथील अशोकराव गायकवाड या शेतकर्‍यानं आपल्या शेतात सुगंधी वनस्पती जिरेनियमची लागवड करण्याचा प्रयोग केला आहे. सुगंधी वनस्पती म्हणजेच जिरेनियम शेतीचा नेवासा तालुक्यातील हा पहिलाच प्रयोग आहे. जिरेनियम वनस्पतीच्या पानांपासून तेल काढून ते विविध कंपन्यांना विकले जाते. तसेच रोपे तयार करून लागवडीसाठी विक्री करण्यात येतात.

श्री. गायकवाड यांनी 4 फूट बाय दीड फूट अंतरावर रोपांची लागवड केली असून एकरी 12 हजार रोपे लागली आहेत. एक रोप 5 रुपयांना मिळते. जिरेनियमच्या झुडूपाची लागवडीपासून 3 ते 4 महिन्यांत साधारणतः तीन ते चार फूट उंचीपर्यंत वाढ होऊन पाल्याची पहिली कापणी होते. त्यानंतर पुढील प्रत्येक 3 महिन्यांनी कापणी केली जाते. एका एकरात एका कापणीपासून 5 टनापर्यंत पाला व त्या पाल्यापासून 5 किलो सुगंधी तेल मिळू शकते. लागवड केल्यापासून 3 वर्षांपर्यंत उत्पन्न घेता येते.

*उत्पन्न कसं मिळतं...*

जिरेनियम वनस्पतीच्या पानांपासून 30 ते 35 किलो सुगंधी तेल मिळतं. जिरेनियमच्या तेलाला एका किलोला 12 ते 14 हजार रुपये भाव मिळतो.

श्री.गायकवाड यांनी मुंबई येथील केळकर कंपनीशी करार केला आहे. त्यामुळे विक्रीचा हमखास मार्ग उपलब्ध झालेला आहे.

*जिरेनियम शेतीतून एकरी 10 ते 15 किलो सुगंधी तेलाच उत्पादन..*

प्रक्रिया करून जिरेनियम या वनस्पतीच्या पानांपासून तेल काढले जाते. जिरेनियमच्या तेलाला प्रतिकिलो 12 हजार 500 रुपयापर्यंत भाव मिळतो. एकरी 10 ते 15 किलो तेलाचं उत्पादन करता येते. साधारणतः शेतकर्‍यांना दीड ते दोन लाखांपर्यंत उत्पन्न मिळेल असं गायकवाड यांनी सांगितले.

*तेलाचं काय होत?*

जिरेनियम ही एक सुगंधी व औषधी वनस्पती आहे. याची अधिक माहिती सरकारच्या सुगंधी औषधी विभागात मिळते. या वनस्पतीची एकदा लागवड केल्यास किमान तीन वर्ष उत्पादन मिळते. एका एकरमध्ये 10 हजार रोप लागतात. हे पीक एका वर्षात तीन ते चार वेळा कापणीला येते. एकरी सुरूवातीला खर्च 70 ते 80 हजार येतो. इतर पिकाच्या तुलनेत पाणी कमी लागते. रोगांचा प्रादुर्भाव अत्यंत कमी, फवारणी व खते यांचा खर्च कमी आहे. या पिकापासून ऑईल निर्मिती केली जाते. कापणीनंतर उरलेल्या पालापाचोळ्यापासून खत निर्मिती केली जाते. एका एकरात 30 ते 40 किलो ऑईल वर्षाला मिळते. एक लिटर ऑईलची किंमत जाग्यावर 12 हजार 500 रुपये मिळते. एक एकर मध्ये एका वर्षात चार ते पाच लाखाचं ऑईल मिळते. एकरी उत्पादन सरासरी चार ते पाच लाख रुपये मिळते. या वनस्पतीची भारतात मोठ्या प्रमाणावर मागणी आहे. हायडेनसिपरफ्यूम व कॉस्मेटिकसाठी याचा वापर केला जातो. फरफ्यूममध्ये जी नॅचरिलीटी लागते ती यामधूनच मिळते. त्यामुळे जिरेनियमच्या तेलाचा वापर सुगंधी साबण, अगरबत्ती, अत्तर, परफ्युम तयार करण्यासाठी केला जातो.

No stories found.
Latest Marathi News, Marathi News Paper, Breaking News In Marathi, Marathi Batmya Live
www.deshdoot.com